संख्या आणि संस्कृती

1️⃣एक हरी (आत्मा)**
एक जननी ( मुळ माया ) जगदंबा
2️⃣
दोन लिंग: नर आणि नारी
दोन पक्ष: शुक्ल पक्ष आणि कृष्ण पक्ष।
दोन पूजा:वैदिकी आणि तांत्रिकी (पुराणोक्त)
दोन अयन: उत्तरायन आणि दक्षिणायन
3️⃣
तीन देव: ब्रह्मा, विष्णु, शंकर
तीन देवि: महासरस्वती, महा लक्ष्मी, महाकाली
तीन लोक: पृथ्वी, स्वर्ग, पाताल
तीन गुण: सत्वगुण, रजोगुण, तमोगुण
तीन स्थिति: घन, द्रव, वायू
तीन स्तर :प्रारंभ, मध्य, अंत
तीन पड़ाव: लहान, किशोर, वृद्ध
तीन रचना: देव, दानव, मानव
तीन अवस्था: जागृत, मृत, बेशुद्ध
तीन काळ: भूत, भविष्य, वर्तमान
तीन नाड़ी : इडा, पिंगला, सुषुम्ना
तीन संध्या: प्रात:, मध्याह्न, सायं
तीन शक्ति: इच्छाशक्ति, ज्ञानशक्ति, क्रियाशक्ति
4️⃣
चार धाम: बद्रीनाथ, जगन्नाथ पुरी, रामेश्वरम्, द्वारका
चार मुनि: सनत, सनातन, सनंद, सनत कुमार
चार वर्ण: ब्राह्मण, क्षत्रिय, वैश्य, शूद्र
चार निति : साम, दाम, दंड, भेद
चार वेद: सामवेद, ॠग्वेद, यजुर्वेद, अथर्ववेद
चार स्त्री: माता, पत्नी, बहन, मुलगी
चार युग: सत्ययुग, त्रेतायुग, द्वापारयुग, कलीयुग
चार वेळा : सकाळ, दुपार, संध्याकाळ, रात्र
चार अप्सरा: उर्वशी, रंभा, मेनका, तिलोत्तमा
चार गुरु: आई, वडिल, शिक्षक, आध्यात्मिक गुरु
चार प्राणी: जलचर, थलचर, नभचर, उभयचर
चार जीव: अण्डज, पिंडज, स्वेदज, उद्भिज
चार वाणी : ओम्कार्, आकार्, उकार, मकार्
चार आश्रम: ब्रह्मचर्य, ग्रहस्थ, वानप्रस्थ, सन्यास
चार भोज: खाद्य, पेय, लेह्य, चोष्य
चार पुरुषार्थ: धर्म, अर्थ, काम, मोक्ष
चार वाद्य: तत्, सुषिर, अवनद्व, घन
5️⃣
पाच तत्व: पृथ्वी, आकाश, अग्नि, जल, वायु
पाच देवता: गणेश, दुर्गा, विष्णु, शंकर, सुर्य
पाच ज्ञानेन्द्रिय: डोळे, नाक, कान, जीभ, त्वचा
पाच कर्मेन्दिय: रस, रुप, गंध, स्पर्श, ध्वनि
पाच बोट :अंगठा, तर्जनी, मध्यमा, अनामिका, कनिष्ठा
पाच पूजा उपचार: गंध, पुष्प, धूप, दीप, नैवेद्य
पाच अमृत: दूध, दही, तुप, मध, साखर
पाच प्रेत: भूत, पिशाच, वैताल, कुष्मांड, ब्रह्मराक्षस
पाच स्वाद : गोड, तिखट, आंबट, खारट, कडु
पाच वायु: प्राण, अपान, व्यान, उदान, समान
पाच इन्द्रिय: डोळे, नाक, कान, जीभ, त्वचा
*पाच वटवृक्ष: सिद्धवट (उज्जैन), अक्षयवट (प्रयागराज), बोधिवट (बोधगया), वंशीवट (वृंदावन), साक्षीवट (गया)
पाच पान : आंबा, पींपळ, उंबर, वड,अशोक
पाच कन्या : अहिल्या, तारा, मंदोदरी, कुंती, द्रौपदी
6️⃣
सहा ॠतु: थंडी, ग्रीष्म, पावसाळा, शरद, वसंत, शिशिर
सहा ज्ञानाचे प्रकार: शिक्षा, कल्प, व्याकरण, निरुक्त, छन्द, ज्योतिष
सहा कर्म : देवपूजा, गुरु उपासना, स्वाध्याय, संयम, तप, दान
सहा दोष: काम, क्रोध, मद (घमंड), लोभ, मोह, आळस
7️⃣
सात छंद: गायत्री, उष्णिक, अनुष्टुप, वृहती, पंक्ति, त्रिष्टुप, जगती
सात स्वर : सा, रे, ग, म, प, ध, नि
सात सुर: षडज्, ॠषभ्, गांधार, मध्यम, पंचम, धैवत, निषाद
सात चक्र : सहस्त्रार, आज्ञा, विशुद्ध, अनाहत, मणिपुर, स्वाधिष्ठान, मूलाधार
सात वार: रवि, सोम, मंगळ, बुध, गुरु, शुक्र, शनि
सात माती : गौशाळा, घुड़साल, हाथीसाल, राजद्वार, बाम्बी ची माती, नदीसंगम, ताळ
सात महाद्वीप: जम्बुद्वीप (एशिया), लक्षद्वीप, शाल्मलीद्वीप, कुशद्वीप, क्रौंचद्वीप, शाकद्वीप, पुष्करद्वीप
सात ॠषी: वशिष्ठ, विश्वामित्र, कण्व, भारद्वाज, अत्रि, वामदेव, श
सात धातु : (शारीरिक) रस, रक्त, मांस, मेद, अस्थि, मज्जा, वीर्य
सात रंग: (ता,ना,पि,हि,नी,पा,जां) तांबडा, नारंगी, पिवळा, हिरवा, नीळा, पांढरा, जांभळा,
सात पाताळ: अतल, वितल, सुतल, तलातल, महातल, रसातल, पाताळ
सात पुरी: मथुरा, हरिद्वार, काशी, अयोध्या, उज्जैन, द्वारका, काञ्ची
सात धान्य: गहू, हरबरा, तांदूळ, जव, मूग,उडिद, बाजरी
8️⃣
आठ मातृका: ब्राह्मी, वैष्णवी, माहेश्वरी, कौमारी, ऐन्द्री, वाराही, नारसिंही, चामुंडा
आठ लक्ष्मी: आदिलक्ष्मी, धनलक्ष्मी, धान्यलक्ष्मी, गजलक्ष्मी, संतानलक्ष्मी, वीरलक्ष्मी, विजयलक्ष्मी, विद्यालक्ष्मी
आठ वसु: अप (अह:/अयज), ध्रुव, सोम, धर, अनिल, अनल, प्रत्युष, प्रभास
आठ सिद्धि: अणिमा, महिमा, गरिमा, लघिमा, प्राप्ति, प्राकाम्य, ईशित्व, वशित्व
आठ धातु: सोना, चांदी, तांबा,शिसे,जस्त, टिन, लोह, पारा
9️⃣
नवदुर्गा: शैलपुत्री, ब्रह्मचारिणी, चन्द्रघंटा, कुष्मांडा, स्कन्दमाता, कात्यायनी, कालरात्रि, महागौरी, सिद्धिदात्री
नवग्रह: सुर्य, चन्द्रमा, मंगल, बुध, गुरु, शुक्र, शनि, राहु, केतु
नवरत्न: हीरा, पन्ना, मोती, माणिक, मूंगा, पुखराज, नीलम, गोमेद, लसुन्या
नवनिधि: पद्मनिधि, महापद्मनिधि, नीलनिधि, मुकुंदनिधि, नंदनिधि, मकरनिधि, कच्छपनिधि, शंखनिधि, खर्व/मिश्र निधि
🔟
दहा महाविद्या: काली, तारा, षोडशी, भुवनेश्वरी, भैरवी, छिन्नमस्तिका, धूमावती, बगलामुखी, मातंगी, कमला
दहा दिशा: पूर्व, पश्चिम, उत्तर, दक्षिण, आग्नेय, नैॠत्य, वायव्य, ईशान, खाली, वर
दहा दिक्पाल: इन्द्र, अग्नि, यमराज, नैॠिति, वरुण, वायुदेव, कुबेर, ईशान, ब्रह्मा, अनंत
दहा अवतार (विष्णुजी): मत्स्य, कच्छप, वाराह, नृसिंह, वामन, परशुराम, राम, कृष्ण, बुद्ध, कल्कि
दहा सती: सावित्री, अनसुया, मंदोदरी, तुलसी, द्रौपदी, गांधारी, सीता, दमयन्ती, सुलक्षणा, अरुंधती

💧 सूचना : कृपया हि उपयुक्त माहिती लहान मुलांच्या कण्ठस्थ ( तोंडपाठ) करून घ्या. यामुळे घरा मधे भारतीय संस्कृति जीवंत राहील
🙏 धन्यवाद 🙏